guided tours & hospitality

via-cultura
HOME
STREEK & STEDEN
TIPS & PARTNERS
BLOG
ZAKELIJK
CONTACT
Afstand

950 jaar…. Is dat voldoende afstand om een oordeel te kunnen vellen? 950 jaar geleden, op 14 oktober 1066 om precies te zijn, overwon de Normandische hertog en warlord Willem de Verovenaar in de Slag bij Hastings de troepen van de Engelse koning Harold Godwinson. Harold was zelf overigens half Deens. De bloedlijnen liepen nogal ingewikkeld in die tijd. Het begrip nationaliteit bestond immers nog niet. Zo'n beetje iedereen in Noordwest Europa was eerste, tweede of derde generatie allochtoon in die 10e en 11e eeuw. Men haalde zijn schouders erover op, men wist niet beter.

Willem, die door zijn tijdgenoten doorgaans veelzeggend de bastaard werd genoemd, was een succesvolle loot aan de stam van de Noormannen, de Vikingen zo u wilt. Mensen met een migratie-achtergrond dus… Voor de Nederlanders (lees: Franken, Friezen, Juten, Angelen en Saksen) die hun geschiedenis nog een beetje kennen zijn de Noormannen vooral berucht vanwege hun veelvuldige plunderingen in de buurt van Dorestad, maar dat was weer wat eerder. En dan denken we allemaal aan het plaatje hiernaast. Geschiedenis, dat is voor een deel ook een verzameling sjablonen uit oude schoolboeken.

Enfin, ook na 950 jaar weten geschiedschrijvers nog steeds niet zo goed hoe ze de Franse invasie van Engeland moeten duiden, een zegen of een vloek? Het Oud-Engels verdwijnt als taal, de nieuwe elite spreekt Frans. Maar diezelfde elite bouwt ook hele mooie kerken en versterkt het centrale bestuur. Om u een indruk te geven heb ik een fotootje bijgevoegd van een mooie christelijke kerk die ze in Winchester lieten bouwen, zonder weerga in die tijd. Engeland, dat was het land van melk en honing, zo schreven ook de tijdgenoten Al eeuwen een christelijk baken in een goeddeels heidense wereld. De halfbroers en halfzussen in Scandinavië en aan de kusten van de Oostzee flirtten in de 11e eeuw vooral nog met Freia en Wodan in plaats van netjes tot Christus te bidden.

Het lijkt misschien een beetje warrig allemaal, maar dat is eigenlijk ook mijn bedoeling. Ons collectief geheugen is natuurlijk geen letterbak met een vakje of vijf, zes: Dorestad, Slag bij Nieuwpoort, Willem de Zwijger en Zwarte Piet. De (ver)werking van geschiedenis heeft veel meer lagen en maakt het best lastig om alle historische feitjes mooi op te delen, te wegen en vervolgens een eerlijk plekje te geven.

Maar hoeveel afstand heb je nodig tegenwoordig om een oordeel te kunnen vellen? 950 jaar is blijkbaar nog altijd niet genoeg in Engeland. Maar als we Hitler's Duizendjarige Rijk op de weegschaal leggen dan slaat de balans helder door. Of de killing fields van de Rode Khmer in Cambodja, of de zuiveringen van Stalin… Nee, dan is alles duidelijk.

Een tijdje geleden heb ik mijn zorgen al geuit over Duterte, de nieuwe president van de Filippijnen, die zijn doodseskaders op drugsverslaafden afstuurt. De wetteloosheid lijkt te regeren. En hoe moeten we nu de verkiezing van Trump beoordelen? Is Trump de volgende Duterte of eerder een moderne Perikles die America zoals het oude Athene een nieuwe Gouden Eeuw wil bezorgen? Van Perikles werd beweerd dat "de godin der overreding op zijn lippen zat…" Dat zal de dichter Eupolis wel niet beweerd hebben omdat de Atheense volksmenner de hele dag "grab 'm by the pussy" orakelde. Maar dit terzijde.

Eén dag lijkt wat weinig, alhoewel iedereen - ik zelf voorop - natuurlijk graag zijn ongeloof ventileert over de uitslag van de presidentsverkiezingen. Ik vrees een nieuw Amerikaans isolationisme, waardoor oorlogshitsers en tirannen wereldwijd meer armslag krijgen. Ik hoop dat de rede uiteindelijk ook in de VS overwint, dat Trump al gauw onder druk van zijn nieuwe rol en een gematigder omgeving een mildere toon aanslaat. Dat de rede moge zegevieren, niet haat en verdeeldheid.

Over rede gesproken: op 10 november 1793 proclameerde de Franse revolutionaire Nationale Conventie dat in Frankrijk het christelijk geloof vervangen zou worden door de Cultus van de Rede. Zelfs in Maastricht - na de verovering door de revolutionaire Franse troepen - werd, in wat nu de Waalse Kerk in de Pieterstraat is, de cultus officieel gevierd. Het christelijk geloof liet natuurlijk zich niet per decreet afschaffen, maar een beetje meer rede, reason, raison, Vernunft kan geen kwaad.

Anders komen de Vikingen ons liefelijke Dorestad weer plunderen.

Hilbert de Wal


NEWSLETTER
 Stadswandelingen & Excursies
www.hilbert.guide
TEL +31 (0)6 - 22 94 33 03